موقعیت ، حدود و مشخصات جغرافیایی شهرستان دماوند (3)

این شهرستان از مناطقی است که با امکانات بالقوه و خدادادی اعم از مواد معدنی ، تولیدات قابل توجه کشاورزی و دامی ، گیاهان کمیاب و دارویی ، چشمه های فراوان آب معدنی ، می تواند عرصه های نوید بخشی در جهت اعتلای شهرستان واستان باشد

 و وجود آثار باستانی  و مناظر دیدنی و زیبای کوهستانی که در استان بی نظیر است می تواند همه ساله عده زیادی را به سوی خود جلب کند.

قله بلند و باشکوه دماوند با ارتفاع 5671 متر در 25 کیلومتری شمال شهر دماوند واقع شده و بلندترین قله کشور ایران است ، همیشه پربرف بوده و به عنوان نماد و سمبل ملی همواره مورد توجه و اهمیت بوده و فعالیت های درونی آن کاملا متوقف نشده واغلب زلزله های ضعیف و یامتوسطی که در مواری شدید شده است هنوز ادامه دارد.بدین سبب بناهای این شهر و اطراف آن از ابتدای پیدایش آن تاکنون چندین بار خراب شده اند.

بخش مرکزی شهرستان دماوند ، شهر دماوند است که در دامنه قله و درمیان دره حاصلخیز و با صفا و در 25 کیلومتری جنوب قله  و در 70 کیلومتری شرق تهران واقع شده است.این شهر در 52 درجه و 4 دقیقه و 35 درجه و 43 دقیقه عرض جغرافیایی واقع شده و ارتفاع آن ار سطح دریا 2287 متر ودارای چهار محله است.محله درویش در سمت شمال ، محله قاضی در شرق ، چالکا محله در غرب و محله فرامه (چریک) در جنوب شهر واقع است.شهر دماوند در یک کیلومتری راه آسفالته ، تهران - فیروزکوه (جاده فیروزکوه) واقع شده و به سمت شمال به طول 75 کیلومتر به فیروزکوه و 180 کیلومتر به قائم شهر مرتبط می گردد.همچنین از طریق جاده ای به فاصله 10 کیلومتر به سمت شمال باختری به جاده آسفالته تهران - آمل متصل می شود.

شهر دماوند در دره ای به طول 9 کیلومتر بنا گردیده که اطراف آن را کوههای متعدد و بهم پیوسته ای احاطه نموده که جزو رشته کوههای البرز محسوب می شود.اما نزدیکترین کوهها ، که در کنار و مجاورت شهر واقع شده اند از سمت خاور ، کوههای نیل و زرد و از سمت باختر، کوههای سرحال و تل کمر می باشد.

آب و هوای شهر سردسیری و ییلاقی بوده، بیشترین درجه حرارت در تابستانهای 27 درجه بالا صفر و کمترین آن در زمستانها 20 درجه زیر صفر می باشد.میزان باران سالیانه به طور متوسط 350 میلی متر است.

تره بار ، گندم ، علوفه ، سیب ، گلابی و دیگر میوه های سردسیری از فرآورده های اطراف این شهر به شمار می روند.البته سیب زمینی ، لوبیا سبز، سیب درختی و اکثر میوه های درختی را صادر می کنند.آب کشاورزی ار چشمه سارها ، رودخانه ها و چاههای عمیق و نیمه عمیق  و آب آشامیدنی  از چاه عمیق تامین می شود.برق دماوند جزو برق منطقه ای تهران بوده و از شبکه سراسری تامین می گردد.

در کوههای اطراف شهر ، درختان اورس (سرو کوهی) ، انجیر ، زرشک ، بادام کوهی و گیاهانی که کاربرد داروئی و صنعتی دارند مانند گل گاوزبان ، کاسنی ، گل ختمی ، خاکشیر، قدومه ، گل بنفشه ، شیرین بیان ، باریجه ، بومادران ، گون ، کتیرا و روناس بطور پراکنده می روید.همچنین پوشش گیاهی غنی ، چرای دام را تامین میکند.

قوچ و میش ، بز کوهی ، شوکا ، پلنگ ، خرس ، گراز ، گرگ ، شغال ، روباه ، خرگوش ، کبک ، تیهو و قرقاول از جمله جانوران و پرندگانی هستند که در کوههای اطراف این شهر وجود دارند.

قابل توجه است که قله با شکوه و باعظمت  دماوند که از تهران و مناطق  اطراف قابل رویت است از خود شهر دماوند قابل رویت نیست.

دین : مردم این شهرستان دارای دین اسلام و مذهب شیعه اند.در گذشته در قسمتهای مرکزی عده ای از یهودیان ساکن بودند که به مرور ایام مهاجرت کردند.

زبان : زبان مردم این شهرستان یکی از لهجه های قدیمی «تاتی» است.البته لهجه های مازندرانی ، ترکی و کردی نیز تکلم می شود.

زبان مردم شهر ، یکی از لهجه های قدیمی فارسی و از گروه زبان های شمال غربی ایران است و زبان قدیمی  آبادیهای اطراف تهران محسوب می شود  با زبان های مازندرانی و بعضی نواحی شمالی سمنان ، پیوندو نزدیکی دارد.در دماوند ، شمیرانات ، کن ، سولقان و بعضی از روستاهای اطراف تهران و کرج به گونه های مختلف این زبان سخن می گفته اند که بتدریج از سخنگویان آن کاسته شده است.

جمعیت : جمعیت فعلی  این شهرستان در حدود 90000 نفر است که از این تعداد 24000 نفر در شهر دماوند و 12000 نفر در رودهن و 3000  نفر در کیلان و 5000 نفر در آبسرد و بقیه در روستاها سکونت دارند.فیروزکوه تا سال 1375 جزو شهرستان دماوند محسوب می گردید.اما دی ماه سال 1375  از سوی وزارت کشور ،  از دماوند جدا شده و خود شهرستان مستقلی شده است.

شهرستان دماوند در گذشته جزء  استان مازندران بود ، در سال 1325 شمسی به شهرستان تبدیل گردید و در سال 1355 شمسی جزء استان سمنان شد.

سرانجام در آبان سال 1357 شمسی طبق تقسیمات کشوری جدید جزء استان تهران محسوب گردید.